Wat is FNS?
FNS is de afkorting van functionele neurologische stoornis. Het zenuwstelsel is daarbij niet beschadigd, maar de signalen tussen hersenen en lichaam lopen niet goed. Daardoor ontstaan neurologische klachten zonder zichtbare schade aan hersenen of zenuwen.
Vergelijk het met een computer waarvan alle onderdelen heel zijn, maar de software af en toe hapert. De aansturing loopt niet zoals het hoort. Daardoor kan een arm ineens slap worden, ga je schokken of ben je even 'weg'.
Wat je voelt, is echt. Niemand verzint dit. Wilskracht alleen maakt het ook niet weg. FNS kan diep ingrijpen in je leven: op school of werk, bij het sporten, in vriendschappen, thuis en in hoe zelfstandig je je voelt.
Bij iedereen ziet FNS er anders uit. Klachten kunnen ineens opkomen, per dag verschillen of maanden aanhouden. Vroeger werd vaak de term conversiestoornis gebruikt. Tegenwoordig spreken artsen van een functionele neurologische stoornis, omdat die naam beter beschrijft wat er gebeurt.
Hoe herken je FNS?
FNS kent veel verschijningsvormen. De belangrijkste:
- Bewegingsklachten: trillen, schokken, bewegingen die vanzelf gaan, moeite met lopen of minder kracht in je spieren.
- Uitval: een arm, been of ander lichaamsdeel werkt tijdelijk minder goed of helemaal niet.
- Gevoelsklachten: een lichaamsdeel voelt doof, tintelt of voelt anders aan dan normaal.
- Functionele aanvallen: je schokt, raakt weg of reageert een tijdje minder op je omgeving.
- Klachten bij spreken, slikken, zien of horen: woorden komen moeilijk of prikkels komen niet goed binnen.
- Denkklachten: je kunt je slecht concentreren, vergeet dingen of hebt moeite informatie te verwerken.
Vaak komen daar vermoeidheid, pijn, slecht slapen en gevoeligheid voor prikkels bij.
Zulke klachten betekenen niet automatisch dat iemand FNS heeft. De diagnose komt van een arts, meestal een neuroloog, na neurologisch onderzoek en op basis van kenmerkende verschijnselen. Wij stellen die diagnose niet. Krijg je nieuwe klachten, of veranderen ze? Laat ze dan opnieuw medisch bekijken.
Wat is een FNS-aanval?
Tijdens een functionele aanval, ook wel FNS-aanval genoemd, kun je schokken of trillen zonder dat je het kunt sturen. Je kunt ook verstijven, niet meer bewegen of een tijdje nauwelijks reageren. Je kiest daar niet voor. Je roept zo'n aanval niet bewust op en kunt hem ook niet bewust stoppen.
Het verschil met epilepsie zit in wat er in de hersenen gebeurt. Bij epilepsie ontstaat een aanval door afwijkende elektrische ontladingen. Bij een functionele aanval werken bepaalde hersengebieden tijdelijk niet goed samen, maar zonder die typische ontladingen. Een neuroloog kan het onderscheid maken, soms met een EEG.
Bij sommige mensen spelen stress, overbelasting of nare ervaringen mee, bij anderen niet. Een functionele aanval is hoe dan ook een echte lichamelijke klacht.
FNS, stress en mentaal welzijn
Hoe je je voelt en hoe je lichaam werkt, hangt nauw samen. Als je lang onder druk staat, te veel draagt of iets ingrijpends hebt meegemaakt, merk je dat ook lichamelijk. Bij een deel van de mensen met FNS spelen zulke factoren een rol bij het begin of het aanhouden van de klachten.
Dat wil niet zeggen dat FNS 'tussen de oren' zit. Het wil ook niet zeggen dat iedereen met FNS een trauma heeft.
Bij de een gaat het om jarenlange druk en hoge eisen. Bij een ander om verlies, gepest worden, een onveilige thuissituatie, lastige relaties of moeite om gevoelens te herkennen en te uiten. En soms vind je geen aanwijsbare reden.
Daarom trekken we niet te snel conclusies. Samen zoeken we uit wat voor jou meetelt en wat je herstel kan helpen. Heb je naast de FNS ook andere lichamelijke spanningsklachten, zoals hoofdpijn of buikpijn? Dan nemen we die mee.
FNS in combinatie met autisme of chronische pijn
FNS komt soms samen voor met autisme of met langdurige pijn. Dat betekent nog niet dat het een het ander veroorzaakt. We kijken daarom breder dan de FNS-klachten alleen: naar je ontwikkeling, hoe je prikkels verwerkt, je lichamelijke klachten, hoeveel stress je draagt en wat je hebt meegemaakt. Bij kinderen betrekken we ook het gezin en de steun van de ouders.
FNS en autisme. Uit onderzoek blijkt dat mensen met FNS vaker autisme hebben dan lang werd aangenomen. Prikkels verwerken, signalen van je lijf opmerken en met emoties omgaan vragen dan extra aandacht. Hoe die twee precies samenhangen, weten onderzoekers nog niet.
FNS en chronische pijn. FNS gaat soms samen met langdurige pijn, vermoeidheid en andere lichamelijke klachten. Die kunnen elkaar versterken en je belastbaarheid verlagen. Neem lichamelijke klachten altijd serieus en laat ze zo nodig medisch onderzoeken.
In het behandelplan houden we rekening met die samenhang. We werken aan wat jij nodig hebt om prikkels en spanning beter te hanteren, je lijf beter te leren lezen en je dagen weer meer in eigen hand te nemen. Waar dat speelt, stemmen we dit ook af op je gezin.
Voor wie is onze FNS behandeling?
Onze FNS behandeling is bedoeld voor kinderen, jongeren en volwassenen bij wie een arts FNS heeft vastgesteld of functionele klachten vermoedt. Je komt bijvoorbeeld bij ons als:
- Je functionele aanvallen hebt en wilt leren begrijpen en hanteren wat er gebeurt.
- Je last hebt van trillen, uitval of krachtsverlies waarvoor geen andere verklaring is gevonden.
- Je kind FNS heeft en jullie als gezin handvatten zoeken.
- Je al revalidatie of fysiotherapie volgt en ook aan de psychische kant wilt werken.
- Je merkt dat stress, oude ervaringen of het wegstoppen van gevoelens mogelijk meespelen.
- Je het gevoel hebt dat je klachten tot nu toe te weinig in samenhang zijn bekeken.
Heb je nog geen diagnose en maak je je zorgen over neurologische klachten? Ga dan eerst naar je huisarts. Medisch onderzoek gaat altijd voor.
Hoe behandelen we FNS?
Een vast programma dat iedereen op dezelfde manier doorloopt, past niet bij FNS. Bij ons ben jij het startpunt. Het behandelplan sluit aan op je klachten, je karakter, je ontwikkeling, wat je hebt meegemaakt en wat je wilt bereiken. We kijken dus niet alleen naar wat nu niet lukt. We kijken ook naar de weg die je tot nu toe hebt afgelegd.
We werken daarbij vaak vanuit de WEEBER®-methode. Die hebben we zelf ontwikkeld vanuit onze praktijkervaring. Ze combineert meerdere therapievormen in één sessie.
Zo ziet een FNS behandeling er meestal uit:
- Aanmelden. Je meldt je (of je kind) aan via het formulier, telefonisch of via WhatsApp. Een verwijsbrief is niet nodig en er is geen wachtlijst.
- Intake. Binnen 3 weken heb je zicht op een intake. We bespreken je klachten, wat je al hebt geprobeerd en wat je hoopt te bereiken.
- De levenslijn. We brengen samen je levensverhaal in kaart, vanaf de periode voor je geboorte tot nu.
- Begrijpen wat er speelt. We zoeken naar patronen en factoren die je klachten mogelijk in stand houden.
- Behandeling op maat. We kiezen samen welke behandelvormen passen en zetten die in.
- Terugvalpreventie. We maken een persoonlijk plan, zodat je weet wat je kunt doen als spanning weer oploopt.
- Evaluatie en afronding. We kijken regelmatig samen hoe het gaat en sturen bij waar nodig.
Stap 3: je levenslijn, vanaf -9 maanden
We tekenen samen je levensverhaal uit. Dat begint ongeveer negen maanden voor je geboorte, tijdens de zwangerschap, en loopt door tot vandaag. Onderwerpen die daarbij aan bod komen:
- Hoe je geboorte verliep en hoe je eerste jaren eruitzagen.
- Hoe je je hebt leren hechten en hoe je band is met de mensen die belangrijk voor je zijn.
- Wat je meemaakte thuis, op school en met vrienden of klasgenoten.
- Gebeurtenissen die diep ingrijpen, zoals verlies of gepest worden.
- Periodes van langdurige druk, hoge eisen of ruzie, of momenten waarop je je onveilig of niet gezien voelde.
- Keren dat je je aanpaste aan anderen, je gevoel wegstopte of verder ging dan goed voor je was.
In gesprekken, met onze ervaring en met heldere uitleg zoeken we samen naar rode draden. Soms komt er iets naar boven waarvan je nooit had gedacht dat het zo'n stempel op je had gedrukt.
We zijn daar voorzichtig mee. Lang niet alles wat je meemaakt is een trauma. En lang niet elke jongere met FNS worstelt met hechting. We kijken wat voor jou van betekenis is. Een verklaring leggen we niet vooraf vast.
Stap 4: begrijpen wat er speelt
Als je verhaal helder is, kijken we wat je klachten mogelijk voedt of je herstel afremt. Dat kan van alles zijn: emoties die moeilijk te sturen zijn, spanning die nooit helemaal zakt, onzekerheid, te veel hooi op je vork of het idee dat je altijd moet presteren.
We laten zien hoe spanning, gevoelens, je lijf en je gedrag op elkaar inwerken. Die uitleg heet psycho-educatie. Je gaat beter snappen wat er in je lichaam gebeurt en ontdekt waar je zelf aan kunt draaien.
We zoeken niet krampachtig naar dé oorzaak. We zoeken naar aanknopingspunten waar je echt iets mee kunt.
Stap 5: behandelvormen die bij jou passen
Met het behandelplan in de hand kiezen we samen de vormen die passen. Afhankelijk van je hulpvraag kan dat zijn:
- Traumabehandeling: als ingrijpende ervaringen een rol spelen en verwerking zinvol is, bijvoorbeeld met EMDR therapie. Lees ook meer over trauma.
- Hechtingsgerichte therapie: als vertrouwen, veiligheid en patronen in relaties belangrijke thema's zijn.
- Cognitieve gedragstherapie: je gedachten, gevoelens en gedrag leren doorzien en patronen ontwikkelen die je verder helpen.
- Emotieregulatie: emoties en spanning in je lijf leren opmerken, plaatsen en hanteren.
- Assertiviteit en grenzen stellen: leren zeggen wat je nodig hebt en voor jezelf opkomen.
- Werken aan zelfbeeld en zelfvertrouwen: ontdekken wie je bent, waar je sterk in bent en wat je nodig hebt.
- Uitleg en stressregulatie: snappen hoe spanning doorwerkt en leren reageren op wat je lijf je laat merken.
Niet elke vorm past bij iedereen. Steeds kijken we wat bij jou aansluit, wat je op dat moment kunt dragen en wat je nu het meest verder helpt.
Heb je bewegingsklachten, aanvallen of andere neurologische verschijnselen? Dan is vaak ook gespecialiseerde fysiotherapie, oefentherapie, revalidatie of andere medische zorg nodig. Daarom werken we graag samen met de zorgverleners die al bij je betrokken zijn.
Jij bent ons protocol
Ieder mens heeft zijn eigen verhaal, karakter, omgeving en manier om met druk om te gaan. Eén vaste route die voor iedereen werkt, bestaat volgens ons niet.
Jij bent ons protocol.
We geven het behandelplan samen vorm en evalueren onderweg. Wat werkt? Wat heb je nodig? Welke stap is haalbaar? Soms vraagt dat om verdieping, soms juist om stabiliteit, praktische steun of het oefenen van vaardigheden in het dagelijks leven. De behandeling past zich aan jouw leven aan, niet andersom.
Leren omgaan met functionele aanvallen
Functionele aanvallen geven vaak veel onzekerheid, voor jou en voor de mensen om je heen. We helpen je ze beter te begrijpen en er anders op te reageren. Met de levenslijn als basis zoeken we naar mogelijke triggers. Waar dat nodig is, verwerken we ingrijpende ervaringen.
Daarnaast leer je:
- Signalen van oplopende spanning eerder herkennen.
- Spanning reguleren voordat die te hoog oploopt.
- Werken met een signaleringsplan, zodat je op tijd passende stappen zet.
Ouders krijgen uitleg over wat een functionele aanval is. Ze oefenen hoe ze tijdens en na een aanval kalm blijven, veiligheid bieden en hun kind steunen. Zo groeien inzicht, veiligheid en vertrouwen. Het doel is dat de aanvallen je dagelijks leven minder gaan bepalen.
FNS bij kinderen: de rol van ouders
Kinderen zijn nog volop in ontwikkeling en hangen sterk af van hun ouders en hun omgeving. Vaak hebben ze nog niet de woorden of vaardigheden om spanning, gevoelens en nare ervaringen te herkennen en te verwerken. Dan kan die spanning via het lichaam naar buiten komen, bijvoorbeeld als functionele aanval.
Daarom richten we ons vanuit de WEEBER®-methode niet alleen op het kind, maar op het hele gezin. Samen zetten we de levenslijn op papier en zoeken we uit welke ervaringen, gevoelens en bronnen van stress mogelijk meetellen.
Als ouder speel je een grote rol in de behandeling. Je leert:
- De klachten van je kind beter begrijpen.
- Signalen van spanning bij je kind herkennen.
- Rustig en steunend reageren tijdens en na een aanval.
- Onderscheid maken tussen je eigen emoties en die van je kind.
- Passende grenzen stellen zonder onbedoeld extra spanning te geven.
Er is ook ruimte voor je eigen gevoelens en voor hoe jullie als ouders met elkaar omgaan. Niemand krijgt de schuld. Reacties van ouders komen bijna altijd voort uit zorg en betrokkenheid. Wie dat van zichzelf leert zien, kan een kind meer rust en houvast geven.
Zo krijgen jij en je kind allebei meer begrip en praktische handvatten. Het gezin leert beter met de klachten omgaan, en dat steunt het herstel van je kind.
FNS en school of werk
Ook school en werk krijgen een vaste plek in de behandeling. Bij werk is een re-integratieplan heel gewoon. Wij maken zo'n plan ook voor school.
Daarvoor zoeken we graag contact met school, bijvoorbeeld met de mentor of de intern begeleider (IB'er). Soms schuift die even aan bij een sessie. Dat gebeurt meestal online.
In het plan staat vooral uitleg voor school. Wat helpt deze leerling? Hoe beperk je prikkels in de klas? Wat doe je als er een aanval komt? We oefenen ook hoe je met klasgenoten of collega's over FNS praat. Er is vaak schaamte. Open zijn levert juist begrip op.
Voor volwassenen werkt het op dezelfde manier met werk. We denken mee over een haalbare opbouw en over wat je leidinggevende of bedrijfsarts kan helpen om je te ondersteunen.
Samenwerking met neuroloog, fysiotherapie en revalidatie
De lijnen met artsen en andere zorgverleners zijn kort, en dat vinden we belangrijk. Samenwerken levert meer op dan ieder op een eiland. Zo hoort er bijvoorbeeld een fysiotherapeut bij ons netwerk van externe hulpverleners.
Volg je al revalidatie, of heb je die net afgerond? Ook dan ben je welkom. Sommige dingen kunnen dan bekend voorkomen. Misschien heb je al eens een levenslijn gemaakt. Wij maken die toch opnieuw, omdat we je met een frisse blik willen leren kennen. Je bent namelijk meer dan je diagnose: je hebt een eigen karakter, interesses en levenservaring.
Een terugvalpreventieplan dat bij jou past
Gaat het beter? Dan wil je dat ook zo houden. Daarom stellen we samen een persoonlijk plan op tegen terugval. Het sluit aan op je leven, wie je bent, waar je energie van krijgt en de plekken waar je dagelijks komt.
In dat plan staat onder meer:
- Aan welke signalen je merkt dat de spanning stijgt.
- Welke momenten of omstandigheden je uit evenwicht kunnen halen.
- Wat jou rust en een veilig gevoel geeft.
- Hoe je merkt dat je een grens bereikt, en hoe je dat laat weten.
- Welke bezigheden, mensen en hobby's je blij maken en opladen.
- Wat je zelf kunt doen als de klachten toenemen.
- Bij wie je terecht kunt en wanneer het tijd is voor extra hulp.
Het plan is concreet en van jou. Het hoeft er niet mooi uit te zien. Het moet werken in de klas, thuis, op het sportveld en bij vrienden.
Wat levert een FNS behandeling op?
Herstel verloopt bij iedereen anders. We kunnen je geen klachtenvrij leven beloven. Wel werken we samen aan meer inzicht, passende steun, nieuwe vaardigheden en perspectief. Wat mensen na een behandeling vaak noemen:
- Ze begrijpen beter wat er in hun lichaam gebeurt en schrikken minder van de klachten.
- Ze herkennen spanning eerder en weten wat ze dan kunnen doen.
- Aanvallen of andere klachten hebben minder invloed op hun dag.
- Er is meer rust en begrip in het gezin.
- Ze hebben meer vertrouwen in hun eigen mogelijkheden.
Je bent zoveel meer dan je klachten. Samen zoeken we uit wat je nodig hebt om verder te kunnen.
Ervaring met FNS: van aanvallen naar meer grip
Een jongere kwam bij ons omdat de functionele aanvallen steeds terugkwamen. Ze bepaalden een groot deel van de dag en zorgden thuis voor veel onrust en onzekerheid. De jongere en de ouders zochten duidelijkheid: wat gebeurt hier, en wat kunnen we doen?
Met de WEEBER®-methode zetten we eerst samen de levenslijn op papier. We keken welke ervaringen, spanningen en gevoelens met de aanvallen te maken konden hebben. Ook het gezin kwam aan bod: hoe voelden beide ouders zich, en hoe reageerden ze op elkaar? Dat bleek een belangrijk aandachtspunt. Het ging niet om schuld, maar om wat er nodig was voor meer rust en veiligheid.
Met een signaleringsplan leerde de jongere spanning eerder opmerken en ontdekte wat hielp om te ontspannen. De ouders kregen uitleg over functionele aanvallen en oefenden een kalme, steunende reactie, ook tijdens en na een aanval. Daarnaast werkten ze aan hun eigen gevoelens, aan beter op elkaar afstemmen als ouders en aan duidelijke grenzen.
Stap voor stap werd zichtbaar hoe ervaringen, gevoelens en de sfeer thuis op elkaar inwerkten. Het gezin herkende spanning eerder en ging anders om met lastige momenten. Het hele gezin voelde zich daardoor zekerder en sterker.
"Ik voelde mij echt gehoord in de behandeling. Ik was blij dat er breed naar mijn klachten werd gekeken en niet alleen naar de FNS-verschijnselen. Ik heb nu ook een hechtere band met mijn ouders." (ervaring van een cliënt)
FNS behandeling op locatie of online
Je kiest zelf waar je de behandeling volgt. We hebben drie praktijken: Zwaagdijk-Oost (Zaadmarkt 2B), Zwaagdijk-West (Zwaagdijk 424 G) en Tuitjenhorn (Oostwal 2). Mensen komen naar ons toe vanuit heel Noord-Holland en West-Friesland, bijvoorbeeld vanuit Hoorn, Alkmaar, Purmerend, Den Helder en de dorpen daaromheen.
Is reizen lastig door je klachten? Dan kun je ook kiezen voor online therapie via een beveiligde videoverbinding. Gesprekken met school of andere betrokkenen doen we vaak online. Een mix van sessies op locatie en online kan ook.
Kosten en vergoeding van een FNS behandeling
Wat een FNS behandeling kost, hangt af van het aantal sessies. Ook gesprekken met het gezin of met school tellen mee. JongStressVRIJ is een particuliere praktijk. De basisverzekering vergoedt de behandeling daarom niet. Soms vergoedt een aanvullende verzekering een deel; kijk daarvoor in je polis. Het intakegesprek met een plan op maat kost €85. Daarna werk je met een pakket van 8 sessies (€1000, in drie termijnen te betalen), 10 sessies (€1250) of 12 sessies (€1500). Alle sessies duren 60 minuten.
We hebben bewust voor deze vorm gekozen. Zo kunnen we werken zonder diagnoses, zonder standaardprotocollen en zonder wachtlijst. Er komt ook niets in een dossier bij je zorgverzekeraar. De actuele tarieven vind je op de pagina investering en tarieven. Meer over onze keuze voor een particuliere praktijk lees je bij de veelgestelde vragen.
Veelgestelde vragen over FNS
Wat is FNS voor ziekte?
FNS is een functionele neurologische stoornis. Je zenuwstelsel is niet beschadigd, maar de aansturing tussen hersenen en lichaam werkt niet goed. Daardoor kun je klachten krijgen als trillen, uitval, gevoelsstoornissen of aanvallen. Het is een erkende aandoening die een neuroloog vaststelt. De klachten zijn echt en verdienen serieuze aandacht en behandeling.
Is FNS psychisch?
Niet alleen. FNS is een probleem in hoe het zenuwstelsel werkt, en daarbij spelen lichaam en geest allebei mee. Stress of ingrijpende ervaringen kunnen bijdragen, maar zijn niet bij iedereen aanwezig. Je beeldt je de klachten dus niet in. Juist daarom werkt een combinatie van psychologische behandeling en bijvoorbeeld fysiotherapie vaak goed.
Hoe ontstaat FNS?
Er is meestal niet één oorzaak. Bij sommige mensen hangen langdurige stress, overbelasting of ingrijpende ervaringen samen met het ontstaan of voortduren van de klachten. Soms begint het na een lichamelijke aanleiding, zoals een ziekte of blessure. En soms is er geen duidelijke aanleiding. In de behandeling kijken we samen wat bij jou meespeelt.
Gaat FNS weer over?
Dat verschilt sterk per persoon. Bij een deel van de mensen nemen de klachten flink af of verdwijnen ze, soms al als ze goed begrijpen wat er gebeurt. Anderen houden wisselende klachten, maar leren er beter mee omgaan. Een duidelijke uitleg en passende behandeling, vaak samen met fysiotherapie, vergroten de kans op herstel. Een belofte doen we niet. Wel werken we samen aan wat veranderbaar is.
Welke behandeling helpt bij FNS?
Er is niet één behandeling die voor iedereen werkt. Vaak helpt een combinatie: uitleg over FNS, leren omgaan met spanning en signalen, en zo nodig traumaverwerking, cognitieve gedragstherapie of emotieregulatie. Bij bewegingsklachten of aanvallen is gespecialiseerde fysiotherapie of revalidatie vaak een belangrijke aanvulling. We stemmen de mix af op jouw situatie.
Wat is het verschil tussen een FNS-aanval en epilepsie?
Bij epilepsie komt een aanval door afwijkende elektrische ontladingen in de hersenen. Bij een functionele aanval werken hersengebieden tijdelijk niet goed samen, zonder die ontladingen. Van buiten kunnen ze op elkaar lijken. Een neuroloog maakt het onderscheid, soms met een EEG. Beide soorten aanvallen zijn echt en onvrijwillig.
Hoe lang duurt een FNS behandeling?
Reken op ongeveer 10 tot 15 sessies, want FNS vraagt tijd en aandacht. Daarbij horen ook gesprekken met het gezin of andere betrokkenen. Vaak zetten we daarnaast enkele sessies EMDR in om ingrijpende ervaringen te verwerken. Hoeveel jij nodig hebt, bespreken we in de intake en tijdens de evaluaties.
Kan ik bij jullie terecht naast of na revalidatie?
Zeker. Veel mensen combineren onze behandeling met fysiotherapie of revalidatie, of komen na afloop. Sommige onderdelen kunnen dan bekend voorkomen. Heb je al een levenslijn gemaakt, dan doen we dat toch opnieuw. Zo krijgen we een eigen, helder beeld van jou en van wat je nodig hebt.