Herken je dit?
Deze signalen kun je bij jezelf zien, maar ook bij iemand in je omgeving:
- Je ergert je snel wanneer anderen je minder aandacht geven dan je had verwacht.
- Je vindt het lastig om je in te leven in hoe een ander zich voelt.
- Je hebt veel behoefte aan goedkeuring, complimenten of bewondering.
- Het voelt ongemakkelijk als iemand anders in de spotlight staat.
- Je komt soms egocentrisch over, ook als je dat helemaal niet zo bedoelt.
- Kritiek raakt je hard, en je reageert er boos of gekwetst op.
- In gesprekken gaat het vaak al snel weer over jou.
- Mensen in je omgeving zeggen dat ze zich niet gehoord voelen.
Herken je dit? Dat je hier zelf over nadenkt, is al een goed teken. Zelfgericht gedrag komt meestal voort uit onzekerheid, niet uit arrogantie. En dat betekent dat je het kunt veranderen.
Wat is mild narcisme?
Mild narcisme is een patroon waarin je veel bezig bent met je eigen behoeften en je eigen beeld, met een sterke wens naar bewondering en minder oog voor de gevoelens van anderen. Het gaat om trekjes, geen stoornis: je functioneert gewoon, maar je relaties en je zelfbeeld lijden er wel onder.
Je goed voelen over jezelf maakt je nog geen narcist. Het gaat om een terugkerend patroon waarin jouw wensen steeds boven die van anderen komen te staan.
Wat is zelfgerichtheid?
Zelfgerichtheid is de neiging om situaties vooral te bekijken vanuit wat ze voor jou betekenen. Dat kan zich uiten in steeds lof willen krijgen, de gevoelens van anderen over het hoofd zien of het idee hebben dat alles om jou draait. Een beetje zelfgerichtheid is gezond. Het wordt lastig als het ten koste gaat van anderen.
Gezonde zelfwaardering of narcisme?
Van jezelf houden en goed voor jezelf zorgen is belangrijk. Gezonde zelfwaardering komt van binnenuit: je weet wat je waard bent, ook als niemand het zegt. Bij narcistische trekjes hangt je eigenwaarde juist sterk af van wat anderen van je vinden. Dat maakt je kwetsbaar, hoe zeker je van buiten ook lijkt.
Waar komt zelfgericht gedrag vandaan?
Achter zelfgericht gedrag zit vaak meer dan je op het eerste gezicht ziet. Veel voorkomende oorzaken zijn:
- Onzekerheid. Bevestiging van buitenaf dempt een gevoel van minderwaardigheid dat vanbinnen knaagt.
- Ervaringen uit je jeugd. Zowel heel veel bewondering als juist weinig erkenning kan ervoor zorgen dat je blijft zoeken naar waardering.
- Prestatiedruk. Wie heeft geleerd dat hij alleen telt als hij de beste is, gaat zichzelf voortdurend bewijzen. Lees ook over perfectionisme.
- Kwetsbaarheid afschermen. Een zelfverzekerde buitenkant beschermt soms tegen pijn, schaamte of angst voor afwijzing.
- Social media. Likes en volgers geven snelle bevestiging, en die smaakt naar meer.
Het besef dat zelfgericht gedrag vaak uit onzekerheid voortkomt, maakt het makkelijker om er zonder schaamte naar te kijken. Lees ook meer over zelfvertrouwen en zelfbeeld.
Waarom mild narcisme je in de weg zit
Aandacht krijgen voelt fijn. Maar te veel focus op jezelf heeft op den duur een prijs:
- Spanning in relaties. Mensen voelen zich niet gehoord of gewaardeerd. Dat leidt tot conflicten met je partner, vrienden, familie en collega's.
- Onrealistische verwachtingen. Verwacht je dat de wereld om jou draait, dan kom je bedrogen uit. Afwijzing en kritiek worden dan extra moeilijk om te verdragen.
- Minder groei. Wie vooral met zichzelf bezig is, leert minder van anderen en ziet zijn eigen gedrag moeilijker in perspectief.
- Meer onzekerheid. Een eigenwaarde die afhangt van applaus, moet steeds opnieuw worden bevestigd. Valt dat weg, dan voel je je leeg of onrustig.
Wat kun je zelf doen?
Een gezonde balans vinden tussen zorgen voor jezelf en oog hebben voor anderen kun je leren. Deze vijf stappen helpen veel mensen:
- Leer jezelf kennen. Vraag je af waarom je zoveel behoefte hebt aan goedkeuring. Wat probeer je te voorkomen of te verbergen? Wie snapt waar zijn gedrag vandaan komt, kan het ook gaan veranderen.
- Stel realistische verwachtingen. Hoge doelen zijn prima. Maar je hoeft niet altijd het middelpunt te zijn, en anderen hoeven je niet altijd te volgen. Vertrouwen in jezelf komt van binnenuit, niet uit applaus.
- Oefen met echt luisteren. Stel in een gesprek eens drie vragen voordat je iets over jezelf vertelt. Probeer te begrijpen wat de ander voelt en nodig heeft. Empathie maakt je een betere partner, vriend of collega.
- Gun anderen hun moment. Wees blij met de successen van anderen en geef ze de ruimte om te stralen. Erken wat anderen bijdragen aan jouw succes. Bescheidenheid maakt je relaties sterker, zonder dat je jezelf kleiner hoeft te maken.
- Werk aan zelfacceptatie. Durf je onvolkomenheden te erkennen. Iedereen heeft zwakke kanten, en dat maakt je niet minder waard. Hoe meer je jezelf accepteert, hoe minder je afhankelijk bent van bevestiging van buiten.
Merk je dat je steeds terugvalt in oude patronen? Dan kan begeleiding helpen om te ontdekken wat eronder zit.
Zo helpen wij bij mild narcisme
Bij JongStressVRIJ kijken we zonder oordeel naar jouw patronen. We onderzoeken samen waar je behoefte aan bevestiging vandaan komt en wat het je oplevert en kost. We stellen geen diagnoses en plakken geen labels. Je hebt één vaste behandelaar die jouw verhaal kent.
Afhankelijk van jouw situatie zetten we bijvoorbeeld deze behandelingen in:
- Schematherapie: schema's zijn diepe patronen uit je jeugd, zoals "Ik ben alleen iets waard als ik bijzonder ben". Je leert ze herkennen en ontdekt welke behoeften erachter zitten.
- Cognitieve gedragstherapie: je onderzoekt je gedachten over jezelf en anderen en oefent met nieuw gedrag, zoals luisteren en kritiek ontvangen.
- Relatietherapie: lijdt je relatie onder het patroon, dan werken jullie er samen aan.
Vaak combineren we dit met de WEEBER®-methode, onze eigen werkwijze die meerdere therapievormen in één sessie samenbrengt. We helpen jongeren en volwassenen die merken dat hun gedrag relaties onder druk zet, en die dat willen veranderen.
Er is geen wachtlijst. Binnen 3 weken heb je zicht op een intake en je hebt geen verwijsbrief van de huisarts nodig. Je kiest zelf: in een van onze drie praktijken in Zwaagdijk-Oost, Zwaagdijk-West of Tuitjenhorn, of online via een beveiligde videoverbinding.
Herken je het bij iemand anders?
Misschien lees je deze pagina omdat je partner, ouder of collega zelfgericht gedrag laat zien. Dat kan veel van je vragen. Je voelt je niet gezien, twijfelt aan jezelf of loopt op eieren. Ook dan kun je bij ons terecht. In naastentherapie richten we ons op jou: hoe je grenzen stelt, voor jezelf zorgt en de relatie beter begrijpt.
Wanneer is andere hulp beter?
Hulp bij milde zelfgerichte trekjes past goed bij een praktijk als de onze. Soms is andere hulp beter. Neem in deze situaties contact op met je huisarts of de GGZ:
- Het patroon is zo sterk dat je werk, studie en bijna al je relaties eronder lijden.
- Er is sprake van geweld, dreiging of ernstige manipulatie in je relatie. Voel je je niet veilig, bel dan Veilig Thuis via 0800-2000, of 112 bij direct gevaar.
- Je voelt je al langere tijd somber, leeg of hopeloos.
- Je gebruikt alcohol of drugs om met kritiek of leegte om te gaan.
- Je hebt gedachten over de dood of over jezelf iets aandoen.
Twijfel je? Bespreek het met ons in het eerste gesprek. Denken we dat je ergens anders beter geholpen wordt, dan zeggen we dat en denken we mee over de volgende stap.
Ervaringen met hulp bij zelfgericht gedrag
Cliënten waarderen JongStressVRIJ met een 5,0 uit 60 Google-reviews.
Veelgestelde vragen over mild narcisme
Wat is het verschil tussen mild narcisme en een narcistische persoonlijkheidsstoornis?
Bij mild narcisme gaat het om trekjes. Je bent soms erg met jezelf bezig of zoekt veel bewondering, maar je functioneert gewoon en je kunt je gedrag bijsturen. Bij een persoonlijkheidsstoornis is het patroon sterk, hardnekkig en zichtbaar op bijna alle levensgebieden. Die diagnose kan alleen een GZ-psycholoog of psychiater stellen. Wij stellen geen diagnoses.
Is iedereen een beetje narcistisch?
In zekere zin wel. Iedereen wil gezien en gewaardeerd worden, en een gezonde dosis eigenliefde helpt je om voor jezelf op te komen. Het wordt pas een probleem als die behoefte zo groot wordt dat je de gevoelens van anderen uit het oog verliest, of als je eigenwaarde volledig afhangt van wat anderen van je vinden.
Kan iemand met narcistische trekjes veranderen?
Ja, zeker als iemand zelf merkt dat zijn gedrag relaties schaadt en daar iets aan wil doen. Inzicht in waar het gedrag vandaan komt is daarbij de eerste stap. Daarna kun je oefenen met luisteren, kritiek ontvangen en je eigenwaarde minder laten afhangen van anderen. Dat kost tijd, maar veel mensen merken verschil.
Mijn partner heeft narcistische trekken. Wat kan ik doen?
Let goed op jezelf. Benoem wat je ziet zonder te beschuldigen, bijvoorbeeld: "Ik merk dat ik me niet gehoord voel als we het over mijn dag hebben." Stel duidelijke grenzen. Wil je partner meewerken, dan kan relatietherapie helpen. Wil hij of zij dat niet, dan kun je zelf steun krijgen via naastentherapie.
Is zelfgericht gedrag hetzelfde als egoïsme?
Niet helemaal. Egoïsme is een bewuste keuze om je eigen belang voorop te zetten. Zelfgericht gedrag is vaak onbewust: je merkt zelf niet dat je de ander over het hoofd ziet. Juist daarom kan feedback uit je omgeving zo waardevol zijn, ook al voelt die eerst ongemakkelijk.
Hoe lang duurt begeleiding bij zelfgericht gedrag?
Dat verschilt per persoon. Patronen die al lang bestaan, veranderen niet in een paar weken. Veel mensen merken wel snel dat ze hun gedrag beter herkennen, en dat is al een belangrijke stap. We evalueren regelmatig samen en stemmen het tempo af op wat bij jou past.
Wordt begeleiding bij mild narcisme vergoed?
JongStressVRIJ is een particuliere praktijk; de basisverzekering vergoedt onze begeleiding daarom niet. Met een aanvullende verzekering krijg je soms een deel terug, afhankelijk van je polis. Er komt geen dossier bij je zorgverzekeraar. Onze tarieven vind je op de pagina investering en tarieven.