Wat is schematherapie?
Schematherapie is een psychotherapeutische behandeling die zich richt op diepgewortelde overtuigingen en patronen die vaak in je jeugd zijn ontstaan. Die patronen heten schema's. Ze kleuren nog altijd hoe je denkt, voelt en reageert, ook als volwassene.
Een schema ontstaat meestal wanneer belangrijke behoeften als kind niet genoeg vervuld werden. Denk aan veiligheid, warmte, erkenning, ruimte om jezelf te zijn of duidelijke grenzen. Een kind past zich dan aan om zich staande te houden. Wat toen hielp, zit je later vaak in de weg.
Je merkt een schema aan sterke gevoelens die groter zijn dan de situatie vraagt. Een kritische opmerking op je werk voelt als bewijs dat je niets kunt. Een vriend die niet terugbelt, maakt je bang om verlaten te worden. Je weet met je hoofd dat het overdreven is. Toch voelt het echt.
Voorbeelden van schema's
Er bestaan verschillende schema's. Een paar die we vaak tegenkomen:
- Tekortschieten. Het gevoel nooit goed genoeg te zijn, wat je ook doet.
- Verlating. De angst dat mensen die belangrijk voor je zijn je zullen verlaten.
- Zelfopoffering. De neiging jezelf weg te cijferen om het anderen naar de zin te maken.
- Meedogenloze normen. Altijd de lat hoger leggen, zonder ooit tevreden te zijn.
- Emotioneel tekort. Het idee dat niemand jou echt ziet of begrijpt.
- Wantrouwen. Steeds op je hoede zijn, omdat je verwacht gekwetst te worden.
Schema's en modi
Naast schema's werken we met modi. Een modus is de gemoedstoestand waar je op een bepaald moment in zit. Bijvoorbeeld het kwetsbare kind dat zich alleen voelt, de strenge innerlijke criticus die je afkraakt, of een beschermende kant die alles wegdrukt. Het doel is dat je gezonde volwassen kant sterker wordt. Die kant zorgt goed voor je, stelt grenzen en maakt keuzes die bij je passen.
Schematherapie en de WEEBER®-methode
We zetten schematherapie vaak in samen met de WEEBER®-methode. Die methode hebben we zelf ontwikkeld vanuit onze praktijkervaring. Ze combineert meerdere therapievormen in één sessie. Zo werk je niet alleen aan inzicht, maar ook aan voelen en anders doen.
Voor wie is schematherapie geschikt?
Schematherapie past bij mensen die steeds weer tegen dezelfde muur oplopen. Vaak heb je al eerder hulp gehad, of weet je precies wat je zou moeten doen. Toch blijven de klachten terugkomen. Dat is geen falen. Het betekent meestal dat de oorzaak dieper ligt dan je gedachten in het hier en nu.
Mensen komen bij ons voor schematherapie met bijvoorbeeld:
- Een hardnekkig negatief zelfbeeld of weinig zelfvertrouwen, of diepe schaamte.
- Moeite met grenzen stellen of voor jezelf opkomen.
- Angst voor afwijzing, verlating of juist voor afhankelijkheid.
- Perfectionisme of prestatiedruk die je uitput.
- Steeds dezelfde dynamiek in relaties, vriendschappen of op je werk.
- Sombere of angstige periodes die terugkomen, ook na eerdere behandeling.
- Langdurige, complexe klachten waarvan je voelt dat ze met vroeger te maken hebben.
Herken je vooral sombere gevoelens? Lees dan ook onze pagina over depressie en somberheid.
Wanneer past schematherapie minder goed?
Schematherapie vraagt tijd en ruimte om je te verdiepen. Zit je in een acute crisis, heb je ernstige psychiatrische klachten of is medicatie misschien nodig? Dan is eerst andere hulp beter, via je huisarts of de GGZ. Soms past een kortere aanpak eerst beter, zoals cognitieve gedragstherapie. In de intake kijken we samen wat het beste aansluit.
Schematherapie zonder wachtlijst
Ook in de reguliere GGZ kun je schematherapie volgen. Daar zijn lange wachttijden helaas geen uitzondering. Intussen gaan klachten vaak niet vanzelf over en zakken patronen verder in. JongStressVRIJ is een particuliere praktijk. Voor jou betekent dat:
- Geen wachtlijst. Binnen 3 weken heb je zicht op een intake.
- Geen verwijsbrief. Je meldt je zelf aan, zonder tussenkomst van de huisarts.
- Geen diagnose nodig. Je hoeft geen label te hebben om te mogen starten.
- Geen dossier bij je zorgverzekeraar. Wat je bespreekt, blijft tussen jou en je behandelaar.
- Eén vaste behandelaar. Je hoeft je verhaal niet steeds opnieuw te vertellen.
- Een aanpak op maat. Geen standaardprotocol, maar werken vanuit jouw schema's en jouw leven.
Hoe verloopt schematherapie?
Elke behandeling is anders, omdat elk leven anders is. Meestal ziet het verloop er zo uit:
- Aanmelden. Je meldt je aan via het formulier, telefonisch of via WhatsApp.
- Kennismaking. We nemen contact met je op om kort je hulpvraag te bespreken. Binnen 3 weken heb je zicht op een intake.
- Intake. Je vertelt wat je meemaakt en wat je wilt veranderen. Samen kijken we of schematherapie bij je past.
- In kaart brengen. In de eerste fase ontdekken we welke schema's en modi bij jou actief zijn. Dat doen we met gesprekken en soms met vragenlijsten of imaginatie-oefeningen. Je gaat begrijpen hoe vroege ervaringen hebben geleid tot de patronen van nu.
- Veranderen. Daarna volgt de fase waarin je echt gaat veranderen. Je verwerkt pijnlijke ervaringen, leert milder naar jezelf kijken en oefent met nieuw gedrag in je dagelijks leven.
- Evaluatie en afronding. We kijken regelmatig samen hoe het gaat. Aan het einde bespreken we hoe je de verandering vasthoudt.
Technieken in schematherapie
Schematherapie werkt niet alleen met praten. We combineren verschillende technieken:
- Imaginatie. Je haalt een herinnering voor je geest en geeft die in gedachten een andere afloop. Zo krijgt het kind van toen alsnog wat het nodig had.
- Stoelwerk. Je geeft verschillende kanten van jezelf elk een eigen stoel en laat ze met elkaar in gesprek gaan. Dat maakt de innerlijke criticus zichtbaar en zwakker.
- Cognitieve technieken. Je onderzoekt de bewijzen voor en tegen een schema, bijvoorbeeld met een schemadagboek.
- Gedragsoefeningen. Je probeert nieuw gedrag uit, zoals nee zeggen of hulp vragen.
De relatie met je behandelaar speelt ook een rol. In de sessies ervaar je hoe het is als iemand je behoeften echt serieus neemt. Daarom is één vaste behandelaar bij ons vanzelfsprekend.
Wat levert schematherapie op?
Het doel is niet dat je een ander mens wordt. Het doel is dat oude patronen minder macht over je krijgen. Wat mensen bijvoorbeeld merken:
- Ze herkennen eerder wanneer een schema wordt geraakt.
- De innerlijke criticus wordt zachter.
- Ze durven vaker grenzen aan te geven.
- Relaties voelen gelijkwaardiger en veiliger.
- Er komt meer rust en zelfvertrouwen in het dagelijks leven.
Verandering kost tijd. Patronen die jarenlang zijn gegroeid, verdwijnen niet in een paar weken. Wel merken veel mensen onderweg al dat ze anders reageren dan vroeger.
Schematherapie op locatie of online
Waar je de therapie volgt, bepaal je zelf. We hebben drie praktijken: Zwaagdijk-Oost (Zaadmarkt 2B), Zwaagdijk-West (Zwaagdijk 424 G) en Tuitjenhorn (Oostwal 2). Vanuit West-Friesland ben je zo in Zwaagdijk-Oost of Zwaagdijk-West. Woon je in de regio Alkmaar of de Kop van Noord-Holland, dan ligt Tuitjenhorn vaak gunstiger.
Liever niet reizen? Dan volg je schematherapie via online therapie, met een beveiligde videoverbinding. Je ziet en spreekt je behandelaar net als in de praktijk. Zo kun je in heel Nederland bij ons terecht.
Kosten en vergoeding van schematherapie
Wat schematherapie kost, hangt vooral af van het aantal sessies dat je nodig hebt. Schematherapie duurt vaak langer dan kortdurende vormen van therapie. JongStressVRIJ is een particuliere praktijk, dus de basisverzekering vergoedt de behandeling niet. Soms vergoedt een aanvullende verzekering de kosten geheel of gedeeltelijk. Dat verschilt per polis. Het intakegesprek met een plan op maat kost €85. Daarna werk je met een pakket van 8 sessies (€1000, in drie termijnen te betalen), 10 sessies (€1250) of 12 sessies (€1500). Alle sessies duren 60 minuten.
We kiezen hier bewust voor. Zo werken we zonder diagnoses, zonder standaardprotocollen en zonder wachtlijst. De actuele tarieven vind je op de pagina investering en tarieven.
Veelgestelde vragen over schematherapie
Wat is het verschil tussen schematherapie en cognitieve gedragstherapie?
Cognitieve gedragstherapie werkt vooral met gedachten en gedrag van nu. Schematherapie kijkt verder terug. Je ontdekt waar die gedachten hun oorsprong hebben en pakt de overtuigingen aan die al sinds je jeugd meespelen. Daarnaast gebruikt schematherapie meer ervaringsgerichte technieken, zoals imaginatie en stoelwerk. Daardoor past het goed bij klachten die na een kortere aanpak terugkomen.
Hoe lang duurt schematherapie?
Schematherapie is meestal langer dan kortdurende therapie. Afhankelijk van je klachten gaat het om meerdere maanden, en soms een jaar of langer. Dat klinkt lang, maar je werkt aan patronen die vaak al jaren meegaan. In de intake bespreken we wat je kunt verwachten. Onderweg evalueren we regelmatig en beslissen we samen of we doorgaan of afronden.
Is schematherapie wetenschappelijk onderbouwd?
Ja. Schematherapie is ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Jeffrey Young en is uitgebreid onderzocht. De methode wordt ook in de reguliere GGZ gebruikt. Onderzoek richt zich vooral op hardnekkige klachten, zoals terugkerende depressie, angst en persoonlijkheidsproblematiek. Wij stellen geen diagnoses, maar gebruiken de technieken en inzichten wel om jou verder te helpen.
Heb ik een verwijsbrief nodig voor schematherapie?
Nee. Je kunt bij JongStressVRIJ zonder verwijzing van de huisarts starten. Je meldt je zelf aan via het formulier, telefonisch of via WhatsApp. Omdat we een particuliere praktijk zijn, is een verwijsbrief ook voor de betaling niet nodig. Wil je je huisarts toch op de hoogte brengen? Dat mag altijd, maar het is jouw keuze.
Kan ik schematherapie ook online volgen?
Ja. Schematherapie werkt online in grote lijnen hetzelfde als in de praktijk. Ook oefeningen als imaginatie en stoelwerk kunnen via een beveiligde videoverbinding. Zorg wel voor een rustige plek waar je niet gestoord wordt en waar je je veilig voelt om emoties toe te laten. In de intake bekijken we samen of online voor jou een goede keuze is.
Hoe weet ik welk schema bij mij speelt?
Dat hoef je vooraf niet te weten. In de eerste fase brengen we dat samen in kaart. We kijken naar situaties waarin je heftig reageert, naar terugkerende gedachten over jezelf en naar je jeugd. Soms gebruiken we een vragenlijst. Vaak herkennen mensen hun schema direct als ze de beschrijving horen. Dat geeft al veel rust.
Hoe meld ik me aan voor schematherapie?
Aanmelden kan via het aanmeldformulier, telefonisch op 0226 791234 of via WhatsApp op 06 25395536. Er is geen wachtlijst en je hebt geen verwijsbrief nodig. We nemen contact met je op voor een kort kennismakingsgesprek. Binnen 3 weken heb je zicht op een intake.
Starten met schematherapie?
Je hoeft niet te blijven vastlopen in dezelfde patronen. Meld je aan via het formulier, bel 0226 791234, stuur een WhatsApp naar 06 25395536 of mail naar info@jongstressvrij.nl. We nemen contact met je op en binnen 3 weken heb je zicht op een intake.
Schematherapie in de buurt
Woon je in Hoorn, Enkhuizen of Medemblik? Dan liggen onze praktijken in Zwaagdijk-Oost en Zwaagdijk-West dichtbij. Lees meer op de pagina's over een psycholoog in Hoorn, Enkhuizen en Purmerend.
Woon je in de regio Alkmaar of de Kop van Noord-Holland? Dan is Tuitjenhorn dichtbij. Kijk bij een psycholoog in Alkmaar, Heerhugowaard, Schagen of Den Helder. Verder weg? Dan volg je schematherapie gewoon online.