Wat is EMDR voor peuters en kleuters?
EMDR is een erkende behandeling om nare of schokkende ervaringen te verwerken. Bij peuters en kleuters werkt het niet via een gesprek, maar via spel, tekeningen, een kort verhaaltje en eenvoudige ritmische prikkels, zoals tikjes of geluidjes.
Die ritmische prikkels heten bilaterale stimulatie: ze gaan om en om links en rechts. Terwijl je kind speelt of kijkt naar een tekening van het nare moment, helpen de prikkels om de spanning te laten zakken. Het zenuwstelsel komt tot rust. Daardoor kan je kind weer vrij verder in zijn of haar ontwikkeling. Over de methode in het algemeen lees je meer op onze pagina over EMDR therapie.
Waarom jonge kinderen vastlopen
Peuters en kleuters beleven alles heel direct. Ze snappen nog niet goed wat er gebeurt in een ziekenhuis, waarom papa en mama uit elkaar gaan of waarom de hond ineens beet. Navragen kunnen ze het ook niet. Wat overblijft is een gevoel van schrik of onveiligheid. Dat gevoel komt terug in situaties die erop lijken, ook als je kind zelf niet weet waarom.
Er is ook goed nieuws. Jonge kinderen reageren vaak net zo direct op hulp. Hun hersenen zijn volop in ontwikkeling. Bij jonge kinderen werkt EMDR daardoor vaak sneller dan bij volwassenen.
Signalen van spanning bij peuters en kleuters
Een kleuter zegt niet: "ik heb iets engs meegemaakt". Je ziet het aan gedrag dat ineens verandert. Herken je dit bij je kind?
- Sterke verlatingsangst: je kind wil je geen moment loslaten.
- Driftbuien of boosheid die 'ineens' ontstaan, zonder duidelijke aanleiding.
- Slecht inslapen, vaak wakker worden of nachtmerries.
- Terugval in de ontwikkeling, zoals weer in de broek plassen of babytaal.
- Schrikken van geluiden, plekken of situaties die spanning geven.
- Steeds hetzelfde naspelen, bijvoorbeeld een botsing met autootjes of een doktersbezoek met knuffels.
- Niet meer naar de opvang of de kleuterklas willen, of veel huilen bij het afscheid.
- Snel overprikkeld raken, of juist stil en teruggetrokken worden.
Deze signalen kunnen allerlei oorzaken hebben en betekenen niet automatisch dat er iets ernstigs aan de hand is. In de intake kijken we samen wat er speelt.
Na welke gebeurtenissen helpt EMDR bij jonge kinderen?
Ouders melden hun peuter of kleuter bijvoorbeeld aan na:
- Een ziekenhuisopname of medische handelingen, zoals prikken, hechten of een operatie.
- Een ongeluk of bijna-ongeluk, een val of een hondenbeet.
- Het overlijden van iemand uit de omgeving.
- Een scheiding of langdurige spanning thuis.
- Pesten of nare ervaringen op de opvang of in de kleuterklas.
- Angst of paniek waarvan niet duidelijk is waar die begon.
Lees ook meer over trauma en de gevolgen van ingrijpende ervaringen.
Hoe werkt EMDR bij peuters en kleuters?
Een kleuter vertelt niet, een kleuter speelt. Daarom gebruiken we spel, tekeningen, beweging en symbolen in plaats van een gesprek. We gaan uit van hoe je kind het beleeft, niet van hoe een volwassene ernaar kijkt. In een sessie doen we bijvoorbeeld dit:
- Met poppetjes of knuffels spelen.
- Tekenen of kleien van wat er gebeurde.
- Een kort verhaaltje met plaatjes of symbolen.
- Werken met kaartjes.
- Eenvoudige ritmische prikkels, zoals tikjes op de knieën of geluidjes.
- Samen meebewegen op de maat van die prikkels.
Je kind laat zelf zien waar de spanning zit. EMDR zorgt ervoor dat die spanning afneemt, vaak sneller dan met praten zou lukken.
Praten is niet nodig
Sommige kinderen kunnen hun ervaring niet onder woorden brengen. Andere waren te jong om het zich bewust te herinneren. Dat is geen probleem. We kijken dan vooral naar:
- Wat je kind voelt.
- Hoe het lijfje reageert.
- Wat je kind doet.
- Hoe het speelt.
- Kleine tekenen van spanning of juist opluchting.
We begeleiden dit heel rustig en stap voor stap, zodat je kind zich veilig voelt. Wordt het even te veel, dan pauzeren we.
Ouders als schakel
Voor een peuter of kleuter ben jij de belangrijkste bron van veiligheid. Daarom ben je nauw betrokken: bij de voorbereiding, na elke sessie en thuis, waar jij als eerste ziet wat er verandert. Vaak ben je bij de sessie zelf ook aanwezig, zodat je kind zich op zijn gemak voelt.
Die samenwerking doet meer dan alleen de klachten verminderen. Je krijgt beter zicht op wat er onder de oppervlakte leeft bij je kind. Veel ouders merken dat ook de band met hun kind sterker wordt.
Wat je thuis al kunt doen
Ook voordat de behandeling start, kun je je kind helpen:
- Houd vaste routines aan. Voorspelbaarheid geeft een jong kind houvast, zeker na een enge gebeurtenis.
- Benoem gevoelens hardop. Zeg bijvoorbeeld: "Je schrok heel erg, hè." Zo leert je kind dat zijn gevoel er mag zijn.
- Laat je kind spelen. Speelt het steeds hetzelfde na? Dat is een manier van verwerken. Vraag niet steeds door.
- Zorg ook voor jezelf. Jonge kinderen voelen jouw spanning feilloos aan. Rust bij jou helpt je kind ook.
Hoe verloopt EMDR voor peuters en kleuters?
We leggen graag duidelijk uit wat je kunt verwachten:
- Aanmelden. Je meldt je kind aan via het formulier, telefonisch of via WhatsApp. Een verwijsbrief is niet nodig.
- Intakeformulier. Vooraf ontvang je een intakeformulier. Neem er rustig de tijd voor, want elk detail helpt ons in het intakegesprek.
- Intake met ouders. Je vertelt wat je opvalt aan je kind, wat je ongerust maakt en wat er volgens jou aan de hand kan zijn. Vaak hebben we aan een klein stukje informatie al genoeg.
- EMDR sessies met je kind. De sessies zijn kort en speels, en passen bij hoe lang je kind zich kan concentreren. Een sessie duurt 45 minuten, inclusief nabespreken met jou.
- Oudergesprek. Je krijgt handvatten om thuis aan te sluiten, zodat de verwerking doorzet.
- Afronding. We kijken samen hoe het gaat en ronden af als je kind weer rust heeft gevonden.
Wat merk je na EMDR bij je kind?
Bij jonge kinderen zien ouders vaak al na een paar sessies verschil. Wat ouders bijvoorbeeld merken:
- Er is minder spanning in huis en bij het kind.
- Hun kind slaapt beter.
- Driftbuien worden minder heftig of blijven weg.
- Het lijfje is rustiger.
- Hun kind durft weer op ontdekking te gaan en hoeft niet steeds bij hen te zijn.
- Er is minder angst.
Elk kind reageert anders. We evalueren daarom steeds samen met jou en passen de aanpak aan als dat nodig is.
EMDR voor jonge kinderen op locatie
De sessies met je kind vinden plaats in een van onze drie praktijken: Zwaagdijk-Oost (Zaadmarkt 2B), Zwaagdijk-West (Zwaagdijk 424 G) of Tuitjenhorn (Oostwal 2). Daar is ruimte voor spel en materiaal. Ouders komen hiervoor uit heel West-Friesland en de rest van Noord-Holland.
Oudergesprekken kunnen vaak ook via online therapie, met een beveiligde videoverbinding. Dat scheelt reistijd en oppas.
Persoonlijk en kleinschalig
Je kind heeft één vaste behandelaar. Dat is voor jonge kinderen extra belangrijk: vertrouwen groeit door een bekend gezicht. Een diagnose of label is bij ons niet nodig. We kijken naar je kind zoals het is.
Is je kind 6 jaar of ouder? Dan past onze pagina over EMDR voor kinderen van 6 tot 12 jaar beter. Werkt je kind liever langer via spel aan gevoelens, dan kan speltherapie een goede aanvulling zijn.
Kosten van EMDR voor peuters en kleuters
De totale kosten hangen af van het aantal sessies dat je kind nodig heeft. We beginnen met een intakegesprek, waarin we een plan op maat maken en de informatie uit het intakeformulier meenemen. Vervolgens reken je per sessie af: €125 voor een EMDR-sessie van 45 minuten, inclusief nabespreken met ouders. Het intakegesprek van 60 minuten kost €110. Blijkt er meer nodig, dan stellen we een pakket samen dat bij je kind past. Alle bedragen vind je op de pagina investering en tarieven.
Als particuliere praktijk worden we niet vergoed uit de basisverzekering. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden een deel. Er komt niets in een dossier bij je zorgverzekeraar.
Veelgestelde vragen over EMDR bij peuters en kleuters
Kan EMDR al bij een peuter van 2 jaar?
Ja. Ook een peuter kan vastlopen na een nare ervaring, en EMDR is aan te passen aan die leeftijd. We gebruiken dan vooral spel, plaatjes en ritmische prikkels, en jij bent dichtbij. De sessies zijn kort, zodat je kind het goed volhoudt. In de intake bekijken we samen of EMDR de beste stap is.
Is mijn kind niet te jong om het zich te herinneren?
Ook als je kind er geen bewuste herinnering aan heeft, kan een ervaring in het lijf blijven hangen. Denk aan een moeilijke ziekenhuisperiode op heel jonge leeftijd. Dat heet ook wel vroegkinderlijk trauma. Bij EMDR werken we dan met wat je kind voelt en laat zien, en met wat jij ons vertelt.
Ben ik als ouder bij de sessie?
Bij peuters en kleuters ben je vaak in de ruimte, omdat jouw aanwezigheid veiligheid geeft. Soms speelt je kind juist vrijer als je even in de wachtruimte zit. Dat stemmen we af op je kind. Na elke sessie bespreken we met jou wat we zagen en wat je thuis kunt doen.
Werkt EMDR ook bij baby's?
Deze pagina gaat over kinderen van 2 tot 6 jaar. Bij baby's en kinderen jonger dan 2 jaar bekijken we per situatie wat passend is. Vaak ligt de focus dan meer op de ouders: hoe kun jij rust en veiligheid bieden? Twijfel je? Bespreek het in een kennismakingsgesprek, dan denken we met je mee.
Wat als mijn kind geen zin heeft of niet meewerkt?
Dat komt voor en dat is niet erg. Jonge kinderen hebben goede en minder goede dagen. We dwingen niets af en volgen wat je kind wel wil, bijvoorbeeld eerst gewoon spelen. Vertrouwen gaat voor tempo. Vaak merken kinderen snel dat de ruimte veilig en leuk is.
Hoe snel zie je verschil bij een peuter of kleuter?
Bij jonge kinderen gaat verwerken vaak vlot. Veel ouders zien na een paar sessies al dat hun kind beter slaapt of minder driftig is. Toch is elk kind anders, en soms is er meer tijd nodig. We beloven geen vast aantal sessies, maar evalueren steeds samen met jou.